Een groei mindset begint bij de vraag: wat kan ik hiervan leren?
Een moeilijke rekensom, een nieuwe sport of iets voor het eerst helemaal zelf proberen. Voor een kind kan zo’n uitdaging eindigen met een enthousiaste ‘het lukt!’, maar net zo goed met de gedachte: ‘Ik kan dit gewoon niet.’ Die reactie roept een interessante vraag op. Zien we onze vaardigheden als iets wat vaststaat, of als iets wat zich nog kan ontwikkelen?
Precies daar draait het begrip mindset om. Niet alleen bij kinderen, maar ook bij volwassenen kan de manier waarop we naar fouten, uitdagingen en onze eigen mogelijkheden kijken invloed hebben op hoe we met leren omgaan.
Van ‘ik kan het niet’ naar ‘ik kan het nog niet’
Onderzoeker en psycholoog Carol Dweck heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de manier waarop mensen denken over hun eigen capaciteiten en ontwikkeling. In haar werk beschrijft ze onder meer het verschil tussen een fixed mindset en een growth mindset. Bij een statische of fixed mindset worden talent en capaciteiten vooral beschouwd als eigenschappen die min of meer vaststaan. Een moeilijke opdracht kan dan bedreigend voelen: als iets niet lukt, lijkt dat iets te zeggen over wat je wel of niet kunt.
Een groei mindset vertrekt vanuit een ander uitgangspunt. Vaardigheden kunnen zich ontwikkelen door te leren, te oefenen, andere strategieën te proberen en hulp te vragen. Een tegenslag is daarmee niet automatisch het bewijs dat je ergens niet goed in bent. Het kan ook informatie opleveren over wat er nodig is om verder te komen. Dat verschil lijkt misschien klein, maar wordt juist zichtbaar op momenten waarop iets tegenzit.
Waarom alleen zeggen ‘goed geprobeerd’ niet genoeg is
Wie kinderen wil stimuleren om te blijven leren, komt al snel uit bij het prijzen van hun inzet. Toch benadrukt Dweck dat simpelweg iedere inspanning prijzen de kern mist. Hard werken zonder effectieve aanpak leidt immers niet vanzelf tot vooruitgang. Interessanter is het om samen te onderzoeken wat er tijdens het leren gebeurt, bijvoorbeeld door vragen te stellen als:
- Wat heb je hiervan geleerd?
- Welke aanpak werkte wel en welke niet?
- Wat zou je de volgende keer anders kunnen proberen?
- Wie of wat kan je helpen om verder te komen?
Daarmee verschuift de aandacht van een oordeel over het kind naar het leerproces zelf. Ook goedbedoelde geruststelling kan soms een andere boodschap overbrengen dan bedoeld. Zeggen dat iemand ‘nu eenmaal niet goed is in wiskunde’ kan prettig bedoeld zijn wanneer een kind teleurgesteld is, maar suggereert tegelijkertijd dat daar weinig aan te veranderen valt.
Ruimte maken om te blijven ontwikkelen
Een groei mindset betekent overigens niet dat iedereen overal even goed in kan worden. Het uitgangspunt is dat ontwikkeling mogelijk is en dat leren meer omvat dan aangeboren talent alleen. Strategie, oefening, feedback en ondersteuning spelen eveneens een rol.
Dat idee sluit aan bij de manier waarop Franny Neggers vanuit Forta Fido aandacht besteedt aan leren, leefstijl en mindset. Daarbij gaat het niet alleen om wat iemand op een bepaald moment kan, maar ook om de manier waarop iemand naar ontwikkeling en nieuwe mogelijkheden kijkt.
Die gedachte is ook voor volwassenen herkenbaar. Een nieuwe baan, een onbekende vaardigheid of kritiek op iets waaraan je hard hebt gewerkt kan gemakkelijk de gedachte oproepen: blijkbaar ben ik hier niet goed in. Juist dan kan het behulpzaam zijn om jezelf een andere vraag te stellen: wat vertelt deze ervaring mij over mijn volgende stap?
Een andere blik op fouten
Een groei mindset haalt mislukkingen niet uit het leven en maakt moeilijke dingen niet ineens gemakkelijk. Wat wel kan veranderen, is de betekenis die we eraan geven. Een fout hoeft dan geen eindconclusie over iemands capaciteiten te zijn. Het kan een aanwijzing zijn dat de gekozen aanpak nog niet werkt, dat meer oefening nodig is of dat hulp vragen verstandig is.
Misschien zit daar wel de belangrijkste les voor kinderen én volwassenen. Niet iedere uitdaging hoeft onmiddellijk te lukken om waardevol te zijn. Soms begint leren juist op het moment dat het eerste antwoord niet werkt.
-
Je timmert al jarenlang aan de weg als ondernemer. Maar plotseling wordt er roet in het eten gegooid. Je staat voor een moeilijke keuze. Leg je je neer bij de situatie, breek je je spaarpot aan en wacht je tot alles vanzelf weer beter wordt? -
Vorige week kwam ik Hanneke tegen. Wat zag ze er fantastisch uit! Ze straalde helemaal. -
Wanneer je door de stad loopt en om je heen kijkt, zie je meteen dat niemand hetzelfde is. Iedereen heeft op zijn eigen manier een bepaalde uitstraling. De één loopt in een nette jas met simpele zwarte jeans, terwijl een ander straalt van kleur. Maar denk jij weleens bewust na over je uitstraling? -
We hebben allemaal wel eens moment waarop een blik in de toekomst erg welkom zou zijn. Periodes waarin alles lijkt tegen te zitten of waarin beslissingen genomen moeten worden. -
Veel mensen denken dat coaching of counseling iets zweverigs is. Het kan zijn dat je een verkeerd beeld hebt door social media. Maar coaching is in de meeste gevallen helemaal niet vreemd of zweverig. -
Voor de één is het iets heel vanzelfsprekends, voor de ander is het er bijna nooit. Een gevoel van zelfvertrouwen. Cynthia (40) worstelde het grootste deel van haar leven met een tekort aan het gevoel van zelfvertrouwen. -
Ieder mens is uniek. Gelukkig maar, want dat maakt het leven en de omgang met anderen juist zo dynamisch. Toch vind je in ieder mens ook wel gedragsstijlen terug die je van jezelf herkent. -
Het bedrijf waar Martijn al jaren met veel plezier op de administratie werkte, was vorig jaar door de coronacrisis in grote problemen geraakt en uiteindelijk had het de deuren moeten sluiten. Sindsdien was Martijn op zoek naar een andere baan. En dat bleek niet mee te vallen. -
Je kent ze vast wel, die mensen die schijnbaar moeiteloos van de ene naar de andere baan overstappen. Als zij solliciteren op een leuke job krijgen ze hem nog ook! Hoe anders is dat bij jou: na uren zwoegen op een sollicitatiebrief en cv, is je ‘beloning’ meestal een standaard afwijzing. -
Onze samenleving dreigt steeds meer verdeeld te raken. Er heerst een angstcultuur waarbij groepen lijnrecht tegenover elkaar staan. Zodoende lijkt de veilige basis onder onze voeten weg te zijn. Een constant gevoel van onveiligheid neemt de overhand.